Homeاراءشؤون وشجون ايزيدية : عزيز شمو الياس

شؤون وشجون ايزيدية : عزيز شمو الياس

تأملات ايزيدية

١

الشعوب الأصيلة

حينما حددت منظمة الأمم المتحدة يوم (٩ أب) من كل عام يوما عالميا للشعوب الأصلية في الدول والاقاليم والممالك المتواجدة على سطح الأرض في (٢٣ من كانون الأول ١٩٩٤) بموجب قرار (٤٩/٢١٤) كانت تقصد مراعاة حقوق المكونات (الاقليات الدينية والقومية) في العالم اجمع، أكثر من هذا فقد حددت المنظمة الدولية امتيازا آخر يتمثل في حقوقا اضافية (الأصالة والعراقة) لتلك الاقليات في اوطانهم كونهم أشبه بملحها والنواة الأولى للبدايات لذا لابد مراعاتهم والاحتفاظ بهم ان أراد زعماء الأوطان وقادة الشعوب البقاء والبنيان مستقبلا ناسية او متناسية ان ابناء الاقليات اليوم امام تحديات جمة إذ يتعرضون لاشرس حملات الابادة في اوطانهم ونحو مصير مجهول والانقراض..
باختصار شديد أبناء الاقليات الدينية والقومية في العراق واقليم كوردستان /العراق لا يطالبون غير حقوق المواطنة الحرة في ارض الاباء والأجداد لا أكثر..
إذن أبناء الاقليات الدينية والقومية في الشرق. باتوا يستنغون (الاستغناء) عن باقي حقوقهم الخاصة التي ضمنتها منظمة الأمم المتحدة في ارشيف أوراقها الرسمية مثل مسألة التمليك السلس والسهل لابناء الاقليات الأصيلة لدورهم السكنية والأراضي الزراعية والمزارع التي تعود ملكيتها لاباءهم واجدادهم وحصول اولادهم واحفادهم على الوظائف بالتعين المباشر والاعفاء عن قسما من الضرائب وأنواع من الرسوم الكمركية كامتياز ومكافئة لعراقتهم ودورهم في بناء الوطن عن قناعة وبكل حريتهم ويهبون هذه الحقوق الغير ضرورية والفائضة عن الحاجة للقادمين الجدد الذين يشكلون الان الاغلبية الساحقة لسكان المنطقة ..

٢

الذكاء الاصطناعي

لا غرابة في أمر الذكاء الاصطناعي وانجازته المتعددة لغاية ان قسما من الكتاب يصفون الناس الذين لا يتعاملون معه أو يجهلون مهماته في عداد (الاميين- الجهلة) وقسما اخر يؤكدون ضرورة التعامل معه والاستفادة منه كأمر واقع لابد منه..
إذن.. الذكاء الاصطناعي أمره كأمر غيره من نتاجات التكنلوجيا المتقدمة وثمرة العقل والمعرفة عند البشر وأكثر، الغاية منه الاستفادة القصوى من خدماته وانجازته في عصر العولمة (العلوم الرقمية) التي تطورت وانتشرت بسرعة البرق لتخترق حدود الدول وثقافات الشعوب وتؤثر على الإنسان وانتمائه (الديني والقومي والايدولوجي) دون أدنى تكلفة او صعوبة تذكر.. لذا يمكننا تسمية القادم من الايام والسنين بعصر الذكاء الاصطناعي حيث المعرفة بكل شيء والعثور على الاجوبة والحلول لكل الأسئلة بغمضة عين، نعم ذكاء متكامل، وخزين هائل من المعلومات والحقائق، الشيء الوحيد الذي ينقص الذكاء الاصطناعي هذه الأيام مراعاة مشاعر الإنسان والاحساس بمعاناته وتجنب حالات المسن الصيني (جيانغ – ٧٥ سنة) حيث طلق زوجته ورفيقة دربه لأربعين عام أثر وقوعه في حب أنثى مولدة بالذكاء الاصطناعي على الإنترنت دون أن ينتبه ويصدق ان الامر كله خيال ووهم ..

٣
جڤاکا ئێزدیان

(١٨ – ١٠٠)

” غزال ” ێ هێ بیست وپێنج سال تەمام نەکربوون بێژن (بی) بووی، ل شەڤەکا تاری یا بەهارێ دەنگێ شێلکەک دوویت تەقایا دهات ل رەخا گوند، دبت دز و جەردە بن هەولدان چەند پەز وکەوالان ژ کەریێ پەز ڤەقەتینن لێ باش بو نە کارین، زەلامێت گوند ب جارەکێ ب هاوڕێ چۆن، زوو خۆ گەهاندن جهێ بێسوس ودەنگێ گوللەیان، مخابن.. بێ ئێخبالی گولەیەک دوو بەر لاشێ وی کەڤتبوون ودخوونێ هاتبووە گەڤزاندن دەمێ شەڤ نۆبەیا وی دگەل شڤانی، وی چاخی ” مراد ” ێ کوڕێ وان یێ تاقانە هێ پێنج شەش سالی بو، ئەڤ رووداوا ئەم دێ باسدکەین ڤەدگەرە بۆ دەستپێکا سالێت شێستا ژ چەرخێ بۆری، هۆسانێ دەیکا گەنج سەر کوڕێ خۆ ما رونشتی هەر چەند جوان وجهێل بو، هۆسانێ وێ ئەو کوور خودان وسەخبێر کڕ هەیا بووی گەنج، وێ هێ زوو بۆرا ژنەک دئانی، هیڤیا وێ بو نەڤی ونەڤیچرکێت خۆ ب بینت و ب وان ڕا رۆژانێت خۆ بۆرینت، هەر چوو نەبت دا ئەو کۆڤان وبرینێت کوور یێت زەلامێ خۆ یێ ب ئەڤینی بۆ خۆ هەلبژارتی.. لاوێ زوو وەغەرکری ژبیربکەت..
سال دهاتن وچۆن، خودێ دلۆڤان کوور وبووک ب کۆمەکا زاروزیچا شاد دکرن، ئێدی وێ ژیانا خۆ هەموو بۆ نەڤیێت خۆ تەرخان دکرن، هەی ونەیا وێ بوونە ئەو زارۆ، ئەو سبێ هەیا هێڤاری ل بەر لاندکا زارۆیێ ساڤا بو، بوکێ ژی هێ یێ دلاندکێ دا گەمالەیکی نەکری دووبارە ئاڤز دبو وئامادەکاری دکرن بۆ زارۆیێ نو بێت سەر روویێ دنێ..
کو زارۆک مەزن دبوون، غەزال ژی سال بۆ سالێ دان عەمری، مەزناتی وپیری لێ دیار دبو، هەلبەت بەهرا بتر ژی ژ خەمێت مێرێ زوو ئەو هێلایی دا بو وهنەک ژی ژ خەم وخەفەتێت بووکێ دا بوو، بووکا بەردەوام ژێ نەیە ڕازی، هەر رۆژ ب بەهانەیەکێ ئەو کرێت وریسوا دکر ل بەرامبەر چاڤێت کوڕێ وێ یێ بێ دەستهەلات، کوڕێ کێم خیرەت ومێرانی، کوڕێ مینا گوستیلێ د تلا وێ دا، کوڕێ فەرمانێت وێ بێی ئێکودوو ب جهتانین بێی لێڤێ ل لێڤێ بدەت، د ئەنجامدا ئەو چەندین جار بوون ب قەهەرین دایک مالێ ب جهدهێلت وقەستا مالا جینارەکی یان ئێک ژ گوندیان دکەت بۆ رۆژەکێ دووا هەتا پچەکێ بێهنا وێ فرا دبو ودووبارە ڤەدگەرا ڤە، هەلبەت دبت هن جاران هەر ئەو بت هۆ وئەگەرێ شەڕ وهەڤرکیێ.. پتپتا وێ یا بەردەوام، نەرازیبوونا وێ ژ شۆل ودنیاداریێ بووکێ، هەلبەت ئەڤ چەند بەس بو هەرۆ شەڕ و تووڕەبوون ناڤبەرا وان دا دروست بت..
رۆژ بۆ رۆژێ رەوشا ناڤبەرا بووکێ وخەسوێ خراب تر دبو وبێدەستهەلاتیا کوڕی ژی ئێک ژ هۆیان بو پرسگرێک بمینە بێی چارەسەری هەیا جارەکێ ب ئێکجاری دایک قەهەری وئێدی ب یا کەسی نەکر وڤەنەگەرا مال وەکە جارێت پێشین، خزم وجینارا هیڤی ژێت کرن، نە هەرێ بێی سوود و فایدە بو هەیا کورک بێزار بووی وچوو ب دەستی نەمای قەستا مالا مجێورێ گوند بکەت وخۆ پاڤێتە بەختێ وی ب چت هیڤیا دایکێ دا بزڤرت.. هەلبەت وی زاڤ شەرم ژ هەڤالان دکر کو دەیکا وی د قەهەری لێ چیبکەت بێ دەستهەلاتە د دەستێ ژنکا بێ ئەسلدا..
مجێوری دگۆتێ :
” دای غەزال ل ڤێ دنێ تە بتر ژ ڤی کوڕی نینە، تە جوانی وجهێلینیا خۆ قوربانی وی کریە.. تە ژیێ خۆ هەموو تەرخان کڕیە بۆ وی وزارۆیێت وی، دایێ مانە تە بۆرا ب دلێ ئەڤ ژن هەلبژارت وئانی، باشە رونێ ودەینەکە، ئاخر یا تە پاریەک وقەتەک نانە.. دێ خودێ قەتینت، یا گەلەک وا چۆی یا کێم وا مایی، کوڕێ تە شەرم دکەتە بچت جڤاتا زەلامان.. ناڤا کۆما هەڤالان.. ئەز هیڤی دکەم ڤەگەرا مالا خۆ.. “.
وی جوامێری گەلەک گۆت وڤەدگۆت، نەهەرێ چوو ژ هەلوێستێ ” غەزال- ێ ” نەدهاتە گهۆرین وئەو بتر رژد دبو کو ئێدی ب ساخیا خۆ ئەو نە ڤەگەرا بەر دەستێ بووکێ..
مجێوری چوو پێ نەدما.. ل داویێ دگۆتێ :
” سەر خاترا من ڤێجارێ توو ڤەگەرا.. سۆز بت ئەم خەلکێ گوند هەموو پشتا تە بگرین وبووکێ نەچارکەین ئێدی دگەل تە دەنەکەت.. سۆز بت ئەم وێ مەجبوور کەین بێت دەستێ تە رامووست وداخوازا لێبۆرینێ ژ تو بکەت..”.
مراد ێ کوڕێ وێ چوو پێ نەدما.. ئەو رادبو سەر پێیا وروودکرە مجێوری ودگۆت :
” بابێ مجێور ئەز سوند دخۆم وسۆزی ددەم تنێ ڤێجارێ دادێ بزڤرت مال هەکە جارەکادن وێ (مەبەست ژێ ژنا وی بو) دلێ دادێ هێلا یان ئاخڤتن وکرێتیەک پێکر ئەز تڤنا وێ ب برم.. “.
ل هێرە دایکێ ئاخڤتنا وی دبری ودگۆتێ :
” ئەرێ کوڕێ من ئەز پشتراستم.. ئەز باش دزانم کێرکا تە چەندا تیژە.. هم هم داۆۆ .. ئەزێ دگەل وە ڤەگەرم.. سەر چاڤا.. “.
دەیکێ ل خۆ ددا ورادبو دکەڤتە پێشیا وان بۆ بەرەب مال، کو بووکێ ئەو ددیتن، مجێور و زەلامێ خۆ وخەسووا خۆ.. وێ خۆڤدگەهاندە بەر دەریێ مال وب دەنگەک بلند دهلهلاند وبادکر زارۆیان :
” رابن.. لەزکەن وەرن دەرڤە پێشوازیێ.. ڤا مێڤانەک هێژا بۆ مە هات، دادێ هات ..”.
وێ دبن لێڤا دا ب دەنگەک نزم دگۆت :
” کندەبۆ هات.. کندەبۆ .. نە ئۆغر دیسا زڤری .. “.
هەر چەند ب دەنگەک نزمڤە ژی ڤە وێ دگۆت بەلێ پا هەمووان گوهلێدبو، مجێوری وخەسوێ ومالخۆیێ وێ ژی، دەیکێ چوو پێنەدما روودکرە مجێور ودگۆتێ :
” بابێ مجێور توو بۆ خودێ بێژە من چی دگۆت وە بەری بێهنەکێ..?
پا من نەدگۆت من بێریا مالێ کریە..?
من بێریا زارۆیان هەمووان وا کری بەلێ پا بتر ژ هەمووان من بێریا بووکێ دەلالێ وا کڕی.. توو بۆ خودێ بێژە جوامێر ..? “.
هۆسانێ هەردووک بووک وخەسوو نەچاردبوون هەمبەر ئامادەیا مجێور لئێک خۆش وتەبا ببن زێدەباری ڕق وکەرب کینا بێ سنوور ل دل ودەروونێ هەر دووان دژ هەڤدوو.. ئەو چی بکەن، قەدەرا وانە، دڤێت ب هەڤرا بن وپێکرا ژیێ مایی ب بۆرینن، بووکێ چوو پێ نەدما رادبو دەستێ خەسۆێ رادمووسا وخەسۆێ ژی بێی دل رووهێ وێ هەر چەند هەر ئێکێ ژووان ددلێ خۆ دا تشتەک دن جودا بۆ یادن دگۆت.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Most Popular